Türkçe-Osmanlıca Sözlük

A
acele acele: acûlâne (A.-F.)
aceleci: acûl (A.)
acizlik: Acz
Açık mavi: Âsumânî
Açık: Rûşen
Açıklama: Fâş, rûşen
Âdet: Adi
âdetler: âdât (A.)
Ağaç : Dıraht درخت (F.)
Ağaçlar: Eşcar
Ağız: Dehen
Ağlayan: Giryan
Ağustos: âb (F.)
Ahir zaman: Kamer devranı (Edebiyatta)
Akıl: Havsala
Alışkanlıklar: âdât (A.)
Altı dilim: Şeş-per
Altı: Şeş
Altın: Zer
Anıt: âbide (A.)
Anıtlar: âbidât
Anıtsal: âbidevî (A.)
Aniden: Nâgehan, nâgeh
Anlayış: Havsala
Ara: Fâsıla
Araba: Gerdûne
Aralık: Fâsıla
Arzu: Kâm, maksud, matlub, emniye, meram
Aslan: Şîr
Aşağı: Adi
Âşıklar: Uşşâk
Avuç: Kef
Ay: Meh, mâh
Ayak: Pâ, pây
Ayıran şey: Fâsıla
Ayna: âbgîne (F.)
Ayrılık: Firak, iftirak
Ayyaş: âbkâr (F.)
Azade: Vâreste

B
Bağış: Kerem
Bakış: Nigah, nazar
Basamak: Pâye
Başarısızlık: adem -i muvaffakiyet
Başıboş: Avare
Baştanbaşa: Ser-te-ser
Batan: âfil (A.)
Bayağı: Adi
Bayındır: âbâd (F.)
Bayraklar: a’lâm (A.)
Beceri: Hüner هنر (Farsça)
Belirtiler: a’râz (A.)
Ben: Hal
Bengisu: Ab-ı hayat
Bereket: Yümn
Beslenmiş: Perveriş
Bilgi: Marifet
Bin: Hezar
Bir araya gelememe: adem-i te’lîfiyet
Bulunmama: adem (A.)
Bulut: Sehab, ebr
Bülbül: Hezar, andelib
Büyük dalga: âbhîz (F.)

C
Cadı: acûz, acûze (A.)
Cebrail: Akl-ı küll
Cehennem: Dûzâh
Coşma: Galeyan, feveran
Cömertlik: Cûd, seha

Ç
Çadır: Otağ
Çağlayan: âbşâr (F.)
Çalkanma: Galeyan, feveran
Çaresiz: Nâçâr
Çaresizlik: Acz (A.)
Çarşı: Sûk
Çiçek: Şukûfe
Çocuk: Tıfl
Çukur: Hufre
D
Dağ eteği: Râğ
Dağ tepesi: Kûh
Dağınık: Perişan
Daima: Hemîşe
Danışma: İstişare
Değerlendirilmek: addedilmek
Değerlendirmek: addetmek/eylemek
Değersiz: Âdî
Değersiz: âdi (A.)
Değiştirme: Tebeddül
Değnek: Çevgân
Deli: Mecnun, şeyda
Delil: Hüccet
Deneyimsiz: acemî (A.)
Dengesizlik: adem -i muvazenet
Deniz: âbdâr (F.)
Deniz: Bahr
Derinlikler: a’mâk (A.)
Dert ortağı: Gam-küsâr
Dertleşme: Hasbihal
Diken: Hâr
Dikkat: İltifat
Dil: Zeban
Dinlemek: Gûş (etmek)
Doğan: Şahbaz
Doğum: Tevellüdتولد (Arapça)
Dolu: âgîn (F.)
Doruk: Kûh
Dost: Enis, hem-dem
Dostluk: Ünsiyet
Dönen: Gerdân, ser-gerdân
Dönmek: Devrدور (Arapça)
Dudak: Leb, la’l
Duman: Dûd
Dünya: Dehr
Düşkünler(âcizler): aceze (A.)
Düşman: A’da
Düşmanlar: a’dâ (A.)
Düşmanlık: adâvet (A.)
Düşünce: Rây

E
Edepler: âdâb (A.)
Edinmek: Temin (etmek)
Ekmek: Nân
El değmemiş: Dûşîze
En büyük: a’zam (A.)
En iyi bilen: a’lem (A.)
En yüce: a’lâ (A.)
En yüksek: a’lâ (A.)
Engel: â’ik (A.)
Erdemli: Fâzıl, fâzıla, fâik, a’la
Esenlik: âfiyet (A.)
Eşraf: a’yân (A.)
Etek: Dâmen

F
Faziletli: Fâzıl, fâzıla, fâik, a’la
Fışkırma: Feveran

G
Gebe: âbisten (F.)
Gece: Şeb, leyl
Gelin: ‘Arûs
Gelinlik: ‘Arûs
Gibi: -veş, mânend
Gizli: Nihan
Göğe ait: Âsumânî
Gökyüzü: Sipihr
Gölge: Sâye
Gömlek: Pirahen
Gönül alma: İltifat
Gönül: Dil, hâtır
Görmek: addetmek/eylemek
Görülmek: addedilmek
Görünmeyen: Gayb
Görünmez: âfil (A.)
Göz: Çeşm, dîde, ayn
Gözler: ‘Uyûn
Gözler: a’yün, a’yân (A.)
Gözyaşı: âbgîne (F.)
Gözyaşı: âbhiz (F.)
Gözyaşı: Eşk, ab-ı dîde
Gül ağacı: Dıraht-ı gül, gülbün
Gül suyu: Gül-ab
Gülen: Handan
Gülücük: Hande
Gümüş: Sîmîn, sîm
Gün: Rûz
Gündüz: Rûz, nehar
Güneş: Âfitab, hurşid, mihr (F.)
Gürültü: Debdebe
Güvercin: Hamam
Güzel yüzlü, parlak yüzlü, yüzü güneş gibi parlayan, sevgili, maşuk: Âfitâb-cemâl (F.-A.)
Güzellik: Hüsn

H
Haber: Peyam
Haberdar etmek: âgâh etmek
Haberdar olmak: âgâh olmak
Haberdar: âgâh, âgeh (F.)
Halat: Resen
Hasta: Bîmâr
Hastalık: Bîmarlık
Hastalıklar: a’lâl (A.)
Haşmet: Debdebe
Hatır Sorma: İltifat
Hava: âb (F.)
Havuz: âbgîr (F.)
Hazine: Genc
Hoş: âbdâr (F.)
Huzur vermek: âbâd etmek/eylemek
Huzura kavuşmak: âbâd olmak
Hükümdar: Hüsrev, kaysar

I
Irmak: âbdâr (F.)
Irmak: Cû, cûy

İ
İbadet eden: âbid (A.)
İç yüz: Zamîr
İçki: Mey
İçmek: Nûş (etmek)
İffetli: afîf (A.)
İftira: Bühtan
İğne: Suzen سوزن (Farsça)
İhtişam: Dârat, debdebe, dârû-berd
İklim: âbühava (F.-A.)
İlaç: Devâ دوا (Arapça)
İleri gelenler: a’yân (A.)
İlginç: acâib, acîb (A.)
İlgisizlik: adem -i teveccüh
İnleyen: Nâlân, zâr
İnsanlık: âdemiyyet (A.)
İstek: Temenni
İş: Kârكار (Farsça)
İşler, ameller, davranışlar: a’mâl (A.)
J
K
Kabul edilmek: addolunmak
Kaçmak: Firar
Kadeh: âbgîne (F.)
Kadeh: Peymane, câm, sahba
Kâğıtlar: Evrak
Kalem: Hâme
Kalmak: Karar
Kan: Dem, hûn
Kanal: âbrâh (F.)
Kanat: Pervaz
Kanlı Yaş: Eşk-i hûn-âlûd
Kapıcı: Derban
Karanlık: Zulmet
Kavuşma: İttisâl, vasl, visâl
Kaynak: Kân
Kaynama: Galeyan, feveran
Kederli: Dil-teng
Kesin: Kâtı’
Kevgir: âbke (F.)
Kezzap: Tîz-ab
Kılıç: Tîg, seyf
Kınama: Ta’n
Kırmızı: Gül-gûn
Kocakarı: acûz, acûze (A.)
Koku: Nükhet, bûy, râyiha
Kolay: Müyesser
Kolaylık: Yesar, yüsr
Korku: Havf
Koşmak: Yilmek, sa’y
Köle: abd (A.)
Köle: Bende
Köleler: abîd (A.)
Köpürme (Hiddetle): Feveran
Kör: a’mâ (A.)
Köşe: Künc
Kristal: âbgîne (F.)
Kul: abd (A.)
Kullar: abîd (A.)
Kurtulmuş: Vâreste
Kurtuluş: Necat, reha
Kuru: Huşk, yâbis
Kuyruk: Düm
Kuzey rüzgârı: Şimal
Kuzey: Şimal

L
Letafet: âb (F.)

M
Mahrum: Bî-behre
Mamûr etmek: âbâd etmek/eylemek
Mamûr: âbâd (F.)
Mavi: âbgûn, âbî (F.)
Mektup: Nâme
Mevsim: Fasl
Mevsimler: Fusûl
Misafir: Mihman
Mum: Şem’
Mutlu: Şâd, şâmdan, târâb, said
Mübarek: Hümayun
Mücevher: Cevahir

N
Nasipsiz: Bî-Behre
Nergis: abher (A.)
Numûne: Enmûzeç, nümûzeç

O
Organlar: a’zâ (A.)
Orta: Sahn
Otlar: a’lâf (A.)
Ova: Sahra
Oyun: Gûy

Ö
Ömürler: a’mâr (A.)
Özel isimler: a’lâm (A.)
Öz suyu: âbdâr (F.)

P
Parlak: âbdâr (F.)
Parlak: Tâb
Parlaklık: âb (F.)
Parlaklık: Revnak
Parlayan: Tâbân
Pas: Jeng
Pınarlar: a’yün (A.)

R
Rahatlama: Ferec
Renk: Gûn
Resim: Suretصورت (Arapça)
Riya: Zerk (Mec.)
Riyakâr: Sâlûs
Rüzgâr: Bâd باد (Farsça)
Rüzgâr: Nesim, bad, saba

S
Saç örgüsü: Gîsû
Saç: Gîsû, zülf
Sağ: Yemin
Sağlamlaşma: İnzibat
Sağlığına kavuşmak: âfiyet bulmak
Saka: âbke (F.) .
Sakınma: Hazer
Sap: Kabza
Sarhoş: Mest
Savaş: Rezm, cenk
Sayı: aded (A.)
Sayıca: adeden (A.)
Sayılar: a’dâd (A.)
Sayılmak: addedilmek
Sayılmak: addolunmak
Sayısal: adedî (A.)
Saymak: addetmek/eylemek
Sebep: Hikmet
Sebepler: a’lâl (A.)
Sedefler: Asdaf
Sembol: Mazmun
Serçe: ‘Usfûr
Ses: Avaz, avaze
Seslenen: Hâtif
Sevgili: Nigar (Mec.), canan.
Sevimli: Şirin
Sevinç: Mesarr
Sevinçli: Handan, mesrur, târâb
Sığınma: İltica
Sıkıntı: Şiddet
Sıradan: âdi (A.)
Sinirler: a’sâb (A.)
Sinirli: Asabi
Sivilce: âbile (F.)
Somurtkan: abûs (A.)
Sosyete: a’yân (A.)
Söz: Güftar
Su: Âb اَب (Farsça)
Su birikintisi: âbgîr (F.)
Su kabarcığı: âbile (F.)
Su kabarcıkları: Habâb
Su kabı: âb-câme, âb-dân (F.)
Su kaynağı: âbhiz (F.)
Su rengi: âbgûn, âbî (F.)
Suyolu: âbrâh (F.)
Su: âbdâr (F.)
Subay: Zabit
Suç: Kabahat
Suçiçeği: âbile (F.)
Suçlama: İtham
Sulu: âbdâr (F.)
Sürahi: âbgîne (F.)
Sürme: Tûtiya

Ş
Şan: Dârat
Şartlar: Erkan
Şaşkın: Vâlih
Şefkat: Mihr (Mec.)
Şimşek: Berk

T
Tanıtma: Midhat
Tantana: Debdebe
Tarak: Şâne
Taşlar: Ahcar
Temel: Bünyad
Ter: âbdâr (F.)
Terbiyeler: âdâb (A.)
Tesbih tanesi: Sübha
Tip: Enmûzeç (Nümûzeç)
Titreyen: Lerzan
Toprak: Hâk خاك (Farsça)
Toprak: Hâk
Toz: Gubar
Tuhaf: acâib, acîb (A.)
Tutacak yer: Kabza
Tükürük: âbdâr (F.)
Tütsü kabı: Micmer
Tütsü: Buhur

U
Ululuk: Debdebe
Uydurma: Masnu’
Uygun: Muvâfık موافق (Arapça)
Uygunluk: Muvâfakat موافقت (Arapça)
Uyku: Hâb
Uymama: adem-i riâyet
Uzlaşamama: adem-i te’lîfiyet

Ü
Üyeler: a’zâ (A.)

V

Y
Yağız: Dîz
Yağmur: Bârân
Yaka: Gırîbân
Yalan: Bühtan
Yanak: ‘İzar
Yaprak: Berk, berg
Yardım: Avn, inayet, dâd
Yasemin: abher (A.)
Yastık: Bâlin
Yaşlar: a’mâr (A.)
Yaya: âbir (A.)
Yedi Bölge: Heft-iklim
Yedi: Heft
Yeni: Nev نو (Farsça)
Yeşillik: Sebze, çemen
Yıldızlar: Encüm
Yokluk ülkesi: adem-âbâd (A.-F.)
Yokluk: adem (A.)
Yol Kesen: Rehzen
Yol yordam: âdâb (A.)
Yol: Râh, reh
Yukarı: Fevk
Yük: Bârبار (Farsça)
Yükselme: Ref’ (etme)
Yürüyüş: Reftar
Yüz suyu: âb-ı rû (F.)
Yüz yıllar: a’sâr (A.)
Yüz: Rû, rûy, ruhsar, rûh, sima
Yüzsuyu: âb (F.)

Z
Zaman zaman: Dem-be-dem
Zaman: Rûzgâr
Zenginlemek: âbâd olmak
Zenginleştirmek: âbâd etmek/eylemek
Zerrin kadeh çiçeği: abher (A.)
Zihin: Havsala

Yorum Yaz